Spor federasyonlarında denetim "Bakanlık esas denetimi mi yapıyor, usul denetimi mi?"

Son günlerde spor federasyonlarının denetimi konusunda birçok arkadaşımızın kafasının karışık olduğunu görüyorum. Özellıkle son bir hafta içerisinde çok sayıda kişi bana aynı soruları yöneltti.

????Bakanlık federasyonları nasıl denetliyor?
????Bakanlık performansı da denetler mi?
????Federasyonlar başarısız olursa kim hesap sorar?
????Mali kongrede ibra edilen bir yönetim daha sonra tekrar soruşturulabilir mi?
????Usulsüz harcamakardan kim sorumlu?
????Mali kongrede ibra edilmek her zaman koruma saglar mi?

Aynı sorulara tek tek cevap vermek yerine, konunun daha iyi anlaşılması adına 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu çerçevesinde bu yazıyı hazırlamayı uygun gordüm.

Sevgili arkadaşlar konuyu tek tek size izah etmeye çalışacağım;

Bakanlık neyi denetler?

Kanuna göre Gençlik ve Spor Bakanlığı, federasyonların her türlü iş ve işlemleri ile harcamalarini denetleme, inceleme ve soruşturma yetkisine sahiptir.

Bu kapsamda Bakanlık;
- Harcamaların mevzuata uygun yapılıp yapılmadığini,
- İhale ve satın alma işlemlerinin hukuka uygunlugunu,
- Defter ve kayıt düzenini,
- Gelir ve gider belgelerini,
- Kamu kaynaklarının amacına uygun kullanılıp kullanılmadıgını inceleyebilir.

Dolayısıyla Bakanlığın yaptığı denetim, esas itibarıyle bir usul ve hukuka uygunluk denetimidir.

Başka bir ifadeyle Bakanlık, "Para doğru yere ve mevzuata uygun şekilde harcandı mı?" sorusunun cevabını araştırır.

Öyleyse, esas denetimini kim yapar?

Federasyonların başarısını veya başarısızliğini değerlendirecek organ ise öncelikle federasyonun kendi Denetim Kurulu ve en üst karar organı olan Genel Kuruldur.

Kanunun 33. maddesine göre Denetim Kurulu;
Spor federasyonunun her türlü mali işlemini genel kurul adına inceler. Bu incelemede şu üç temel kritere bakılır.
1) Mevzuata uygunluk: Harcamaların kanun, yönetmelik ve talimatlara uygun olup olmadığı.

2) Belge uygunluğu: Yapılan harcamaların fatura, makbuz gibi yasal belgelerle kanıtlanıp kanıtlanmadığı.

3) Kararlara uygunluk: Harcamaların, yönetim kurulunun aldığı resmi kararlara dayanarak yapılıp yapılmadığı.

Denetim kurulunun bu 3 hususta ki tespitleri sonrası süreç ve yönetim kurulunun sorumluluğu...

Denetim kurulu sadece rapor yazıp kenara çekilmez, aktif bir takip mekanizması işletir.

1) Yönetim kuruluna bildirim: Kurul, yaptığı her mali yilda yaptigi 4 denetimde gördüğü eksikleri, hataları veya usulsüzlükleri raporlar. Gerekli işlemlerin yapılması için bunu doğrudan federasyon yönetim kuruluna iletir.

2) Yaptırım ve düzeltme zorunluluğu: Kanun, "Yönetim kurulu tespit edilen hususların gereğini yerine getirmekle yükümlüdür" der. Yani yönetim, denetçilerin uyarılarını görmezden gelemez ve düzeltmek zorundadır.

3) Genel kurul onayı: Denetim kurulu, yıllık esasa göre büyük bir yıllık denetim raporu hazırlar. Bu rapor, mali genel kurulda tüm delegelerin (genel kurulun) onayına sunulur

Genel kurul ise yönetim kurulunu ibra eder veya etmez, faaliyet raporlarını değerlendirir ve federasyon yönetiminin devam edip etmeyeceğine karar verir.

Bu yönüyle bakıldığında federasyonlarda esas hesap verme mercii genel kuruldur.

Yerindelik denetimi neden önemlidir?

Usul denetimi ile yerindelik denetimi birbirinden farklı kavramlardır.

Usul denetimi;

- Evrakların doğruluğunu,
- Harcamaların mevzuata uygunluğunu,
- Mali işlemlerin hukuka uygun yürütülmesini inceler.

Yerindelik veya performans denetimi ise;

- Ayrılan bütçenin madalyaya dönüşüp dönüşmediğini,
- Sporcu yetiştirme sisteminin başarılı olup olmadığını,
- Yönetimin hedeflerini gerçekleştirip gerçekleştirmediğini,
- Kaynakların etkin, doğru ve saglikli kullanılıp kullanılmadığını
değerlendirir.

Bugün Türk sporunda eksikliği hissedilen alanda iste tam da burasidir.

Bir federasyon bütün harcamalarını usulüne uygun yapmış olabilir. Ancak yıllarca olimpiyatlarda, dünya ve Avrupa şampiyonalarında başarı elde edemiyorsa, bu durum performans açısından ayrıca sorgulanmalıdır.

Usulsüz harcamalardan kim sorumludur?...

7405 sayılı Kanun, federasyon yöneticilerine önemli bir mali sorumluluk da yüklemektedir.

Kanuna göre mevzuata aykırı veya usulsüz yapilan harcamalardan dogan kamu zararları, federasyon başkanı ve yönetim kurulu uyelerine rücu ettirilebilir.

Başka bir ifadeyle federasyon başkanı ve yönetim kurulu üyeleri, görev yaptıkları dönemde gerçekleştirilen hukuka aykırı harcamalardan müteselsilen sorumludur.

Yani, kamu zararının oluşması halinde sorumluluk sadece harcamayı yapan kişiye değil, yönetim kuruluna da yüklenebilmektedir.

Bu düzenleme, kamu kaynaklarının korunması ve yöneticilerin mali disiplin içerisinde hareket etmesi açısından önemli bir güvencedir.

Mali kongrede ibra edilmek her zaman koruma sağlamaz...

Kamuoyunda sıkça yanlıs bilinen konulardan biri de mali genel kurulda ibra edilen yönetimlerin artık hiçbir hukuki sorumluluğunun kalmadığı düşüncesidir.

Oysa, mali genel kurulda yönetimin aklanmış veya ibra edilmiş olması, daha sonra ortaya çıkabilecek hukuka aykırı işlemler bakımından mutlak bir koruma sağlamaz.

Sonradan yapılacak bir denetim, inceleme veya soruşturma sonucunda mevzuata aykırı harcamalar, usulsüz ödemeler veya kamu zararına neden olan işlemler tespit edilirse, ama aradan uzun yıllar gecsede, bu işlemler yeniden inceleme konusu yapılabilir ve sorumlular hakkında gerekli hukuki ve mali işlemler uygulanabilir.

Dolayısıyla mali genel kurulda ibra edilmiş olmak, hukuka aykirı harcamalar bakimindan mutlak bir güvence oluşturmaz.

Türk sporunda yeni bir denetim anlayışına ihtiyaç var(mı)...

Bugün spor federasyonlarında güçlü bir usul denetimi mekanizması bulunmaktadır. Ancak kamu kaynaklarının etkin kullanılıp kullanılmadığını ölçen performans odaklı bir sistem henüz yeterince gelişmemiştir.

Artık federasyonların sadece muhasebe kayıtları değil;

- Olimpiyat madalya sayıları,
- Dünya ve Avrupa şampiyonalarındaki başarıları,
- Altyapıdan yetişen sporcu sayıları,
- Dünya sıralamasındaki konumları,
- Uluslararası başarıların nitelikligi ve Sportif degeri,
- Olimpik ve olimpik olmayan branşlarda elde edilen derecelerin objektif kriterlerle değerlendirilmesi,
- Harcanan bütçenin uluslararası başarıya dönüşme oranı konusuda düzenli olarak değerlendirilmelidir.

Çünkü spor yönetiminde asıl başari, bütçeyi harcamak degil, o bütçeyi madalyaya, sporcu gelişimine ve ülkenin uluslararası prestijine dönüştürebilmektir.

Bu nedenle, Türkiye'de geleceğin spor yönetiminde usul denetiminin yanında performans esaslı denetim anlayışının da kurumsallaştirilması, hem hesap verebilirliği güçlendirecek hem de kamu kaynaklarının daha verimli kullanılmasına önemli katkı sağlayacaktır.

Ben inanıyorum ki mevcut usul ve mali denetim mekanizmasına performans denetimi de eklendiği takdirde Türk sporunda hesap verebilirlik anlayisi çok daha güçlü bir şekilde yerleşecektir.
Böyle bir sistemde federasyonlar yalnızca harcamalarının mevzuata uygunluğuyla değil, aynı zamanda kendilerine tahsis edilen kaynakları uluslararası başarıya ne ölçüde dönüştürdükleriyle de değerlendirilecektir. Bu da yıllarca basarisız sonuçlara rağmen aynı yönetimlerin görevlerine devam etmelerinin önüne geçecektir.

Aksi halde, performansın değil sadece usulün denetlendiği bir sistemde federasyon yönetimlerini kişisel çıkar alanı olarak gören anlayışların çogalmasi ve federasyonlar üzerinden menfaat elde etmeye çalışan kişilerin iştahının kabarması kaçınılmaz olacaktır.

"Kalın Sağlicakla"(alıntı)

UĞUR ÖZTÜRK