Biz de bu ülkenin gelişmesini istiyoruz. Ama hastalanmak istemiyoruz!
Karadeniz Ereğli Çevre Platformu’ndan ekoloji aktivisti Önder Öner, bölgenin çevre sorunları envanterini Halkların İklim Zirvesi’ne taşıdı. “Yüzölçümünün yüzde 58’i orman olan Zonguldak’ın yüzde 72’si maden araştırmalarına açık, ruhsatlanmış bir alan haline geldi.”
Haber giriş tarihi : 19-11-2026 | 21 : 56 07
Haber güncelleme tarihi : 19-11-2026 | 21 : 56 07
HİZ Odak söyleşilerinde Mehmet Onur Yılmaz, Karadeniz Ereğli Çevre Platformu’ndan Önder Öner ile yaptığı röportaj:
Karadeniz Ereğli Çevre Platformu’ndan ekoloji aktivisti Önder Öner, bölgenin çevre sorunları envanterini Halkların İklim Zirvesi’ne taşıdı:
Ekoloji aktivisti Önder Öner;
“Yüzölçümünün yüzde 58’i orman olan Zonguldak’ın yüzde 72’si maden araştırmalarına açık, ruhsatlanmış bir alan haline geldi.”
HİZ Odak söyleşilerinde Mehmet Onur Yılmaz, Karadeniz Ereğli Çevre Platformu’ndan Önder Öner ile konuştu. 2021’de kurulan platformda siyasi partiler, meslek örgütleri, sendikalar ve sivil toplum örgütlerinden oluşan 24 bileşen yer alıyor. Çekimler Zişan Kürüm’e ait.
Ormanı Daralan, Saldırı Altındaki Bir Bölge
Karadeniz Ereğli’den Halkların İklim Zirvesi’ne hangi gündemle geldiniz?
Önder Öner: Karadeniz Ereğli Çevre Platformu 2021 yılında kurulan bir çevre yapılanması. Bünyesinde 24 bileşen var; bunların içinde siyasi partiler, meslek örgütleri, sendikalar ve sivil toplum örgütleri yer alıyor.
Bölgemizin çevre sorunlarını belirlemek, çevreyi korumaya yönelik duyarlılığı artırmak, bu sorunların olabildiğince çözülmesi için önerilerimizi ortaya koymak ve toplumu örgütleyerek direnişimizi büyütmek için kurulduk. Toplumdan gelen bir sivil yapılanmayız.
Önder Öner: Buraya gelirken elimizde bugüne kadar yaptığımız, bizden önce de yapılmış pek çok çalışma vardı. Çünkü bölgemiz denizi, ormanı, su kaynakları ve dereleriyle gerçekten çok önemli bir bölge. Yüzölçümünün yüzde 58’i orman. Ne yazık ki bu alan daralıyor: 10 yıl önce yüzde 62’lerdeydi, şimdi yüzde 58’e indi. Doğal kaynaklarımız çok zengin; bu yüzden bölgemiz çok ciddi çevre saldırılarına uğruyor.
Çelik, Kömür, Termik Santral
Bölgeniz hep kömürle anılan bir yer, termik santralleriyle de ünlü. Ama galiba bölgeyi yeni tehditler de bekliyor, örneğin altın madeni. Bu çerçevede bugün Karadeniz Ereğli’nin iklim gündemini çizer misiniz?
Önder Öner: Karadeniz Ereğli’nin tam merkezinde yılda yaklaşık 4 milyon ton yassı çelik üreten bir ağır sanayi tesisi var. Yılda 10 milyon ton hammadde kullanıyor, bunun 2,5-3 milyon tonu taş kömürü. Bu üretimden 20 milyon tona yakın cüruf atığı çıkıyor. Ne kadar tepki gösterilse de ciddi bir hava kirliliği, deniz ve akarsu kirliliği var.
Önder Öner: Zonguldak’ın doğusunda, Çatalağzı’nda iki firmanın kurduğu termik santraller var. Bu santraller Türkiye’de tek bir yerleşkede en fazla elektriğin üretildiği yer: 3 bin megavat. Bu da yılda yaklaşık 15,5 milyon ton karbondioksitin havaya salınması demek.
Hem Zonguldak’ın merkez bölgelerinde hem Kandilli’de taş kömürü çıkarılıyor.
Bölgemize çok yakın Kardemir, yani Karabük Demir Çelik Fabrikası var; onun da yarattığı çeşitli olumsuzluklar var. Bölgemizde cam sanayisinin ana maddesi olan kuvarsa uygun yataklar da var. Orman içinde kuvars çıkarılıyor ve daha fazla yatırım için araştırmalar sürüyor.
Önder Öner: Zonguldak ile Ereğli arasında daha önce iki üç kez termik santral kurulmak istendi, biri Kireçlik’te. Bunlar halkın direnişiyle, çevre örgütlerinin yapılanmasıyla engellendi ve gündemden kalktı.
Dünyanın En Yaşlı Ağacına Altın Sondajı
Dünyanın en yaşlı ağacı olan porsuk ağacının bulunduğu yere altın madeni çalışmaları geldi.
Önder Öner: 2020’li yılların başında, yalnızca ülkemizin değil dünyanın en yaşlı ağacının, 4.150 yıla kadar yaşayabilen ve şu anda 4.130 yaşında olan porsuk ağacının bulunduğu yere maden araştırması, altın madeni çalışmaları geldi; sondaj yapıldı. Orada da çok ciddi bir direniş ortaya konuldu ve arama yapan firmalar bölgeden çekildi.
Bölgenin Çevre Sorunları Envanteri
Bu kadar farklı sektörün, madenciliğin ve iklimi zorlayan bu kadar faaliyetin üst üste geldiği pek fazla yer yoktur herhalde. Bütün bunları nasıl bir arada ele alıyorsunuz? Bunları hep birlikte görmek ve mücadeleyi stratejik olarak planlayabilmek için ne yapıyorsunuz?
Önder Öner: Halkların İklim Zirvesi’nin planlama aşamasında İklim Adaleti Koalisyonu’ndan ve Polen’den arkadaşlar iki kez bölgemize geldi; onlarla sürekli temas halindeyiz, İklim Adaleti Koalisyonu’nun kurucu üyelerinden biriyiz.
Bu görüşmelerle, Zonguldak Çevre Koruma Derneği ve Akçakoca Yeşil Yaşam İnisiyatifi ile yaptığımız çalışmalarla bölgemizdeki çevre sorunlarının envanterini çıkardık.
Bu bizim için çok önemli bir çalışmaydı. Yalnızca sorunları gündeme getirmekle kalmadık, akademisyenlerle ve teknik gruplarla birlikte bu sorunların çözümlerine yönelik önerilerimizi de ortaya koyduk.
Yüzölçümünün yüzde 58’i orman olan Zonguldak’ın yüzde 72’si maden araştırmalarına açık, ruhsatlanmış bir alan haline geldi.
Önder Öner: Önümüzdeki dönem için de bölgede çok ciddi tehditler var. Bunların başında şu geliyor: Yüzölçümünün yüzde 58’i orman olan Zonguldak’ın yüzde 72’si maden araştırmalarına açık, ruhsatlanmış bir alan haline geldi.
Kuvars, altın, kömür… Artık her şeye açık. Bundan çok ciddi biçimde rahatsızız; bölgemizin o muhteşem özelliklerinin, varlıklarının korunmasını istiyoruz.
Bir Türkiye Çevre Sorunları Envanteri
Bütün tehditleri ve mücadele alanlarını listelemiş, karşılarına çözüm önerilerini yazmışsınız. Kimden ne istediğinizi de biliyorsunuz. Bunu sunmaya geldiniz, değil mi?
Önder Öner: Evet, bunu sunmaya geldik ve sunduk. Bunu şunun için sunduk: Biz Zonguldak için nasıl yaptıysak, ülkenin birçok yerindeki çevre platformlarının da bizim formatımızla, kendi geliştirecekleri ya da birlikte geliştireceğimiz bir formatla çevre sorunlarını ve çözüm önerilerini ortaya koymasını ve bir Türkiye çevre sorunları envanteri oluşturmamızı çok önemli buluyoruz.
Bunu yapabilirsek sorunları gruplandırabiliriz: maden sorunu, hava kirliliği, deniz ve akarsu kirliliği, trafik, ağır betonlaşma, ağır sanayinin yarattığı sorunlar… Böylece bunlar için ortak çözümleri daha gerçekçi biçimde oluşturur, daha ciddi bir mücadele yöntemi geliştiririz. Mücadeleyi ortaklaştıran bir strateji de kurabiliriz.
Türkiye’nin dört bir yanında açılmak istenen altın ya da kömür madenlerine karşı herkes bilfiil kendi köyünü savunmaya çalışıyor ama yanı başındaki bölgede ne olduğunu kimse bilmiyor. Birbirimizden haberdar olmak için böyle bir haritalamaya, stratejik bir çalışmaya ihtiyacımız var diyorsunuz. Buna tepki aldınız mı? Oturum sonrasında ve alanda konuştuğunuz çevre aktivistleri ne düşünüyor?
Önder Öner: Kiminle konuştuysak çok olumlu yaklaşıyor. Elbette, dediğiniz gibi, herkes kendi alanındaki mücadeleye yoğunlaşmış durumda; bütün sorunlara değil çoğunlukla belirli konulara giriliyor.
Ama hepsini ortaya koyarsak, her bölgedeki sorunlar net biçimde ortaya çıkarsa, bunun ülkemizde alternatif bir çevre politikasının oluşması, ortak mücadele önerilmesi, mücadele deneyimlerinin paylaşılması, güç birliği yaratılması ve birlikte direnmek açısından önemli olacağını düşünüyoruz.
Devlet Vatandaş İçin Var
Önder Öner: Bunun dışında devletten beklentilerimiz var. Devletin ne için var olduğunu biliyoruz: Devlet vatandaş için, bizlerin sağlıklı olması için var.
Ama biz devleti arkamızda bulamıyoruz; hatta bu tür durumlarda devletle mücadele etmemiz gerekiyor. Buna rağmen bir şeyler yapmak istiyoruz, yapmak durumunda kalıyoruz.
Devlet kurumlarının yapmadığı, yapamadığı pek çok konuda sivil toplum onlarla birlikte çalışır, birlikte gruplar ve mekanizmalar yaratırsa çok daha iyi sonuç alınacağına inanıyoruz.
İki Aileden Birinde Hastalık
Yaptığımız anketlerde iki aileden birinde akciğer hastalığı, KOAH, kanser ya da solunum yetmezliği gibi hastalıklar olduğunu tespit ettik.
Önder Öner: Bölgemizde çok ciddi kanser ve akciğer hastalıkları var. Karadeniz Ereğli’de üç kez anket yaptık. Bu anketlerde iki aileden birinde akciğer hastalığı, KOAH, kanser ya da solunum yetmezliği gibi hastalıklar olduğunu tespit ettik.
Bu çok acayip değil mi? Aslında bu veri Sağlık Bakanlığı’nın elinde var ama siz kendi yörenizdeki durumu öğrenmek için kendiniz bir çalışma yapmak zorunda kalıyorsunuz. Galiba kamuyu bunu şeffaf biçimde yapmaya ikna etmemiz gerekiyor.
Önder Öner: Evet. Devletin vatandaş için var olduğunu bildiğimiz için biz de vatandaşlar olarak teknik ya da yaşamdan gelen bilgilerimizi paylaşmak, bu konularda görev almak istiyoruz. Görev derken bir pozisyon almayı değil, bunların ortaya konulmasına katkı vermeyi kastediyorum.
Bu gerçekten insanların yaşam hakkı için bir mücadele ve bu, devletin de öncelikli görevlerinden biri.
Önder Öner: Kesinlikle. Bir de anayasal görevimiz var. Anayasa’nın 56. maddesi açıkça herkesin sağlıklı bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğunu, sağlıklı bir çevrenin sağlanmasının da devletin ve vatandaşın ödevi olduğunu söylüyor.
Yani bu ödev hem bizim hem devletin. O zaman vatandaşın bir yerden, devletin başka bir yerden çalışması diye bir şey olamaz; ikisinin birleşmesi gerekir. Halk sağlığı için, ülkenin sağlığı ve kaynakları için en az devlettekiler kadar bu ülkenin çıkarlarını düşünüyoruz.
Biz de bu ülkenin gelişmesini istiyoruz. Ama hastalanmak istemiyoruz.
Önder Öner: Biz de bu ülkenin gelişmesini istiyoruz. Ama hastalanmak istemiyoruz. Küçük bir grubun zenginleşmesi, birtakım sanayicilerin ya da madencilerin palazlanması uğruna bedel ödemekten artık kurtulmak istiyoruz. Bu bizim en doğal hakkımız.
Adil Dönüşümün Pilot Kenti
Son olarak eklemek istediğiniz bir şey var mı?
Önder Öner: Zonguldak bölgesi madenciliğe ve demir çeliğe çok bağımlı, 600 bin nüfuslu bir bölge. Bunun böyle gitmesi zaten mümkün değil.
Bu yüzden bölgemizin hızla adil dönüşüme geçmesini, Zonguldak’ın yeşil adil dönüşümün pilot kenti olmasını istiyoruz.
Bunun için dünyada uygulanan pek çok yöntem var; tekerleği yeniden icat etmeye gerek yok: yeniden eğitim, yeni yeşil iş olanakları, yeşil sanayileşme…
Önder Öner: Bölgemizde, Karadeniz’in önemli nehirlerinden Filyos’un denize döküldüğü Filyos Vadisi’nde çok ciddi bir sanayileşme var: gübre fabrikası, petrokimya fabrikaları, lojistik merkezi, doğalgaz…
Bunlarla bağlantılı olarak güzelim biyocoğrafyayı tamamen değiştirecek bir yapılanma söz konusu. Çevreye ve geleceğimize zarar verecek bu yapının değişmesini, çevreye zarar veren sanayilerin durmasını istiyoruz.
Çevre karnesinin en önemli unsuru sağlık skorları olacaktır: İnsanların sağlığının nasıl gittiği.
Önder Öner: Son olarak, bizlerin de dahil olacağı, devletle birlikte kuracağımız mekanizmalarla Zonguldak’ın çevre karnesinin çıkarılmasını istiyoruz.
Çevrenin bütün etkenleri izlensin; 2026 çevre karnesi, 2027 çevre karnesi diye durum kamuoyuna aktarılsın; bilimsel olarak, epidemiyolojik açıdan da sağlık sonuçları takip edilsin.
Çevre karnesinin en önemli unsuru herhalde bu sağlık skorları olacaktır: İnsanların sağlığının nasıl gittiği.
Haber : Önder Öner

Dilek Başkurt / Şube Merkez Fethiye

Dünyadan
Çok Okunanlar
» Henüz BUGÜN Haber Görünmüyor
Editörden
Son Haberler
Köşe Yazarlarımız
Haber Yorumları




































