CHP Milletvekili Eylem Ertuğ ERTUĞRUL, Bakanlığa sordu.

ZONGULDAK’I tehdit eden cüruf sorunu Meclis gündeminde. CHP Milletvekili Eylem
Ertuğ ERTUĞRUL, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na sordu.
CHP'li Eylem Ertuğ ERTUĞRUL “Şimdiye kadar çevreye herhangi bir olumsuz etkisi
olmadığı değerlendirilen cüruf ve sonrasında cürufun işlenmesiyle elde edilen agrega
ürününün son dönemde yapılan TÜBİTAK incelemesinde içeriğindeki bileşenler
nedeniyle sağlığı tehdit eder nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Cürufu işleyen şirketin
tesislerindeki depolama alanlarından alınan örnekler doğrultusunda çıkan analiz
raporlarına göre cüruf tehlikeli atık sınıfına girmektedir. Ancak ilgili şirketin ÇED
GEREKLİ DEĞİLDİR raporu da bulunmaktadır. Yapılan tespitler sonrası tesisin bu
raporu sakatlayan bir çok faaliyetine rastlanmıştır. Bu nedenle de Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığı’nın bu ürünü işleyen, üreten firmaların gerekli önlemleri alıp
almadığı konusunda yapacağı denetimler, hayati bir önem arz etmektedir. Bölgemizde
Ereğli Demir Çelik Fabrikası’ndan aldığı cürufları işleyen ve agrega isimli ürünü üreten
şirketin tesislerinde yapılan keşif sonrası alınan bilirkişi raporu ve TÜBİTAK Analiz
Raporu’nda tesisin faaliyetlerinin yönetmeliğe uygun olmadığı tespit edilmiştir. Buna
rağmen tesis faaliyetlerini sürdürmeye devam etmektedir.” dedi.
Uzun zamandır bu konuyla ilgili bölge halkının mücadelesi sürmektedir. Ancak bölgede
cüruf atıklarının işlenmesinden elde edilen tehlikeli atıkların çevreye ve insan sağlığına
olan ölümcül etkilerini ortadan kaldırmak için ciddi bir adım atılmamıştır. Ereğli ve
Zonguldak’ı tehdit eden bu alana acilen müdahale edilmelidir. Dava dosyasından alınan
TÜBİTAK Analiz Raporu ile ve bilirkişi raporu ile tespit edildiği şekliyle; tehlikeli atık
sınıfına giren cürufun Bakanlık tarafından alınacak kararla atık kodunun
değiştirilmesine ilişkin çalışma yapılacak mıdır?
‘ÇED RAPORU GEREKLİ DEĞİLDİR’ kararı almış olan, cüruf atıklarını işleyen
tesisin bu kararı sakatlayan faaliyetleri ve faaliyette bulunabilmesi için gerekli olan
belgelerinin eksik olduğu tespit edilmesine rağmen faaliyetlerinin devamına izin verilecek
midir? Bu hususta hem Zonguldak özelinde hem de tüm Türkiye’de bir denetim
seferberliği başlatılacak mıdır? diyerek Bakanlığı ve ilgili kurumları göreve çağırdı.
CHP Zonguldak Milletvekili Eylem Ertuğ ERTUĞRUL, Meclis'e sunduğu önergede, ‘Cüruf
depolama için istenen zeminin su ve hava ile temasının engellenmesi, depo zemininin suya
zehirli madde geçişine izin vermeyecek şekilde oluşturulması gerektiğine dikkat çekti. Demirçelik
fabrikalarından çıkan cüruf atıklarını işleyen şirketin, bu atıkları tesislerinde özensiz
depoladığını hatırlatan Ertuğrul, atıkların yarattığı çevre sorunlarının ciddiyetinin altını çizdi.
Ertuğrul, MeclOs'e sunduğu önerge OçOn yaptığı açıklamada, Zonguldaklıların Zonguldak
ValOlOğO’ne açtığı ve cürufu Oşleyen tesOsOn de müdahOl olduğu davayı da hatırlatarak şu
değerlendOrmeyO yaptı; " Cürufun, çevre ve Onsan sağlığı açısından tehdOt oluşturduğunu OlerO
süren Zonguldak halkı, kendO çabalarıyla Zonguldak ValOlOğO’ne dava açmışlardır. MahkemenOn
talebO üzerOne, TürkOye BOlOmsel ve TeknolojOk Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) hazırladığı
raporda; Bu cürufların tehl/kel/ atık olduğu, sulu ortamlara karışmasının engellenmes/ ve özel
mühend/sl/k gerekt/ren düzenl/ depolama (çevreden ve her b/r/ ayrı olarak /zole ed/lm/ş ve
örtülmüş hücresel depolama ve benzer/) yapılarak bertaraf ed/leb/leceğ/ belOrtOlmOştOr. Ayrıca,
raporda, balıklar üzerOnde yapılan Onceleme sonucunda da cürufun suya karışmasıyla bOrlOkte
cOddO sağlık sorunları yaratmasından dolayı “tehlOkelO” olduğu sonucuna varıldığı açıklanmıştır.
Mahkeme, TÜBİTAK'ın hazırladığı raporun ardından, cürufu Oşleyen şOrketOn tesOslerOnde
bOlOrkOşOlerce keşOf yapılmasına karar vermOş, bOlOrkOşOler tarafından hazırlanan raporda da, ‘keş/f
sırasında tes/s/n cüruf stoklama /ç/n özel depolama alanı oluşturmadığı görülmekle beraber
agreganın tes/s/n dış tarafında, h/çb/r sızdırmazlık zem/n/ olmayan, üstü açık b/r şek/lde
depolandığı, anal/z sonuçlarına göre tehl/kel/ özell/k gösteren, aynı zamanda tozumaya uygun
olan agrega ürününün üstü açık b/r stok alanında geç/c/ depolanmasının uygun olmadığı, çevre
ve /nsan sağlığı açısından r/sk oluşturduğu, zem/n/n sızdırmaz olması neden/yle agreganın
/çer/ğ/ndek/ tehl/kel/ /çer/ğ/n yeraltı suyuna sızma olasılığı bulunduğu, ürünün üstü açık olması
neden/yle, agregadan uçan tozların, rüzgarın da etk/s/yle çevreye yayılacağı, çevredek/
b/tk/lere zarar vereceğ/, yakın sucul ortamlara çökelerek sucul ortam /ç/n tehl/ke oluşturacağı
ve atıkların 'tehl/kel/’ olduğu’ görüşü yer almıştır. DemOr-çelOk fabrOkalarının atık malzemesO
olan cürufları Oşleyen şOrketOn atıkları depoladığı tesOslerOnde Onsanların sağlığı, canlı yaşamı,
su, denOz, kıyılar, ormanlar, tarım alanları tehdOt altındadır. Vatandaşlar ve sOvOl toplum
kuruluşları, bütün ekolojOk yaşamı etkOleyen cüruf ve cüruftan elde edOlen agrega OsOmlO ürünün
depolama alanlarının yarattığı sorunlara dOkkat çekmek ve tesOsOn etkOlO bOr bOçOmde
denetlenmesO OçOn yıllardır mücadele etmelerOne karşın bOr sonuç alamamışlardır. Konuyu
MeclOs gündemOne taşıdık, takOpçOsO olmaya devam edeceğOz. Umarız OlgOlO kurumlar karşı
karşıya olunan tehlOkenOn farkına varır bOr an önce gereklO adımları atarlar.”
CHP Zonguldak MOlletvekOlO Eylem Ertuğ ERTUĞRUL, Çevre, ŞehOrcOlOk ve İklOm DeğOşOklOğO
Bakanı Mehmet ÖZHASEKİ'nOn yanıtlaması OstemOyle MeclOs'e sunduğu önergede şu sorulara
yer verdO:
1- Zonguldak OlOnde EreğlO DemOr ve ÇelOk FabrOkaları'ndan (ErdemOr) çıkan cürufların Onsan
sağlığına ve doğal hayata cOddO zararlar verdOğO bOlOnmektedOr. Cürufların neden olduğu sorunlar
ve neden olduğu sorunlara kalıcı çözümler OçOn Bakanlığınızın bOr çalışması var mıdır? Bu
sorunların tespOtO ve çözüm OçOn OlgOlO kurum ve kuruluşlarla OşbOrlOğO yapılmakta mıdır?
Bakanlığınız EreğlO DemOr ve ÇelOk FabrOkaları’ndan çıkan cürufları Oşleyen şOrkete ne sıklıkla
denetOmler yapmaktadır? DenetOmlerOn sonucu kamuoyu Ole paylaşılacak mıdır?
2- İlçe halkının imece usulü topladığı 25 bin lirayla yaptırdığı TÜBİTAK cüruf raporunda
ortaya çıkan en önemli ayrıntı balıklar üzerinde yapılan 'Zehirli Seyretme Faktörü' (ZSF)
deneyidir. Bu deneyde cürufun suyla birleştiğinde balıklar üzerinde ölümcül etkisi olduğu
ortaya çıkmıştır. Bölge halkının ve sivil toplum kuruluşlarının bu konudaki talepleri dikkate
alınıp incelenecek midir?
3-Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları’ndan çıkan cürufları işleyen şirket, ilçe halkı ve
çevrecilerden yükselen tepkiler üzerine Bakanlığınızdan 'Çevre ve Etki Değerlendirmeye
(ÇED) gerek yoktur' kararı almıştır. Bu karar hangi gerekçeyle, kimler tarafından verilmiştir?
4-Türkiye’nin en önemli bilimsel kurumlarından olan TÜBİTAK yaptığı incelemeler ve
canlılar üzerinde atıkların neden olduğu sağlık sorunlarının tespiti için balıklar üzerinde yaptığı
deneyler sonucunda atıkların tehlikeli atık olduğunu belirtmiştir. TÜBİTAK raporu
bakanlığınız tarafından incelenmiş midir? Cüruf ve küllerin tehlikeli atık sınıfına alınması için
çalışmalarınız olacak mıdır?
5- Türkiye’de demir-çelik endüstrisinde, kaç adet tesis faaliyet göstermektedir? Bu faaliyetler
sonucu oluşan cüruf miktarı yıllık yaklaşık olarak kaç tondur? Söz konusu atıkların yüzde kaçı
tesislerde bekletilmekte, yüzde kaçı düzenli depolanmakta ve yüzde kaçı geri kazanılmaktadır?
Bu alanda faaliyet gösteren tesislerin çevre izin belgeleri ve geri dönüşüm tesis lisansları var
mıdır?
6- TÜBİTAK Raporunda “Bu cürufların tehlikeli atık olduğu, sulu ortamlara karışmasının
engellenmesi ve özel mühendislik gerektiren düzenli depolama (çevreden ve her biri ayrı olarak
izole edilmiş ve örtülmüş hücresel depolama ve benzeri) yapılarak bertaraf edilebileceği”
belirtilmiştir. İlgili raporda, atık kodu hakkında ve atık işleme yönetimine ilişkin verilen bilgiler
tavsiye niteliğinde olup nihai kararın Bakanlığınıza ait olduğu belirtilmiştir. Bu hususta bir
kararınız mevcut mudur?

Haber :