Vatandaşlık maaşı 2026: Engelli bireyler ve aileleri için güçlü taleplerimiz var!

VATANDAŞLIK MAAŞI 2026: ENGELLİ BİREYLER VE AİLELERİ İÇİN GÜÇLÜ TALEPLERİMİZ VAR!

ÜTED Bilgilendiriyor | Sosyal Destek ve Haklar Rehberi

Kamuoyunda Vatandaşlık Maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) hakkında basına yansıyan taslak bilgiler gündemde. İlk etapta yaklaşık 2,5 milyon haneye destek sağlanması, kira, gıda, enerji ve çocuk yardımları gibi farklı desteklerin değerlendirilmesi öngörülüyor.

Ancak önemli bir noktanın altını çiziyoruz: Bu bilgiler taslak niteliğindedir. Başvuru şartları, ödeme tutarları ve uygulama takvimi henüz kesinleşmiş değildir.

 ÜTED’İN ENGELLİ BİREYLER VE AİLELERİ İÇİN TALEPLERİ

Engelli bir bireyin yaşadığı haneyi yalnızca toplam gelir üzerinden değerlendirmek, ailenin gerçek ekonomik yükünü gözden kaçırabilir. Çünkü engellilik; bakım, sağlık, ulaşım, yardımcı cihazlar ve erişilebilir yaşam gibi ek giderleri beraberinde getirebilir.

Bu nedenle vatandaşlık maaşı ve diğer sosyal destekler hazırlanırken aşağıdaki taleplerimizin dikkate alınmasını istiyoruz:

1. Engelli haneleri için özel değerlendirme yapılmalı.

Hane geliri hesaplanırken engellilikten kaynaklanan zorunlu giderler de dikkate alınmalı. Engelli bireyin bulunduğu aileler, diğer hanelerle aynı ölçütlere tabi tutularak dezavantajlı duruma düşürülmemeli.

2. Engellilik nedeniyle oluşan ek masraflar hesaba katılmalı.

Bakım, medikal malzeme, yardımcı cihaz, özel ulaşım, erişilebilirlik ve diğer zorunlu giderler değerlendirmede dikkate alınmalı. Ailenin elinde kalan gerçek kullanılabilir gelir esas alınmalı.

3. Evde bakım veren aileler ekonomik güvenceye kavuşturulmalı.

Engelli yakınına sürekli bakım veren anne, baba, eş veya diğer aile üyeleri çoğu zaman çalışma hayatına katılmakta zorlanıyor. Bu ailelerin gelir kaybı ve bakım yükü sosyal destek hesaplamalarına yansıtılmalı.

4. Ağır engellilik ve yoğun bakım ihtiyacı için ilave destek sağlanmalı.

Sürekli bakım gerektiren, birden fazla engeli bulunan veya yüksek düzeyde desteğe ihtiyaç duyan bireylerin ailelerine ihtiyaçlarıyla orantılı ek yardım verilmeli.

5. Engelli birey bulunan aileler için kira ve enerji desteği güçlendirilmeli.

Erişilebilir konut ihtiyacı, yüksek kira giderleri ve evde kullanılan tıbbi cihazların elektrik tüketimi gibi özel durumlar dikkate alınmalı. Kira, elektrik ve ısınma destekleri gerçek ihtiyaçlara göre belirlenmeli.

6. Engelli çocukların ve gençlerin geleceği güvence altına alınmalı.

Eğitim, rehabilitasyon, özel ulaşım, yardımcı teknoloji ve sosyal yaşama katılım giderleri ailelerin omuzlarına bırakılmamalı. Engelli çocukların gelişimini destekleyen hizmetler sosyal yardım politikalarıyla birlikte ele alınmalı.

7. Engelli aylığı ve bakım desteği alanlar mağdur edilmemeli.

Yeni sistem oluşturulurken mevcut sosyal yardımların kesilmesine veya ailelerin hak kaybına uğramasına yol açabilecek uygulamalardan kaçınılmalı. Yardımların birbiriyle ilişkisi açık, adil ve şeffaf kurallarla düzenlenmeli.

8. Engelli aileleri için ayrı bir başvuru ve itiraz mekanizması kurulmalı.

Başvuru değerlendirmeleri erişilebilir olmalı; engellilik ve bakım ihtiyaçları doğru biçimde incelenmeli. Reddedilen başvurular için gerekçeli karar ve etkili itiraz hakkı sağlanmalı.

9. Sosyal destekler düzenli ve öngörülebilir olmalı.

Aileler her ay temel ihtiyaçlarını karşılayıp karşılayamayacakları endişesiyle yaşamamalı. Yardımların miktarı, ödeme dönemi ve devam koşulları açıkça belirlenmeli; ekonomik koşullardaki değişimler dikkate alınmalı.

10. Engelli ailelerinin temsilcileri karar süreçlerine katılmalı.

Sosyal destek sistemleri yalnızca masa başında hazırlanmamalı. Engelli bireylerin, ailelerin, engelli derneklerinin ve sivil toplum kuruluşlarının görüşleri alınmalı; sahadaki gerçek ihtiyaçlar karar süreçlerine yansıtılmalı.

ÜTED’İN ÇAĞRISI: ENGELLİLİK EK BİR YÜK DEĞİL, SOSYAL POLİTİKANIN TEMEL BİR GERÇEĞİDİR!

Bir ailede engelli bireyin bulunması, o ailenin ekonomik ve sosyal koşullarını doğrudan etkileyebilir. Bakım veren bir annenin işinden ayrılmak zorunda kalması, bir babanın çocuğunun tedavisi için sürekli masraf yapması veya bir ailenin erişilebilir bir evde yaşayabilmek için daha yüksek kira ödemesi göz ardı edilemez.

Bu nedenle talebimiz açıktır: Vatandaşlık Maaşı hazırlanırken engelli bireylerin ve ailelerinin ihtiyaçları ayrı ve kapsamlı biçimde değerlendirilmelidir.

Gelir sınırı tek başına yeterli olmamalı; engellilikten kaynaklanan zorunlu giderler, bakım ihtiyacı ve ailelerin yaşam koşulları dikkate alınmalıdır.

Engelli bireyler ve aileleri sosyal yardım sisteminin dışında kalmamalı, mevcut haklarını kaybetmemeli ve yeni desteklerden adil biçimde yararlanabilmelidir.

Hiçbir aile, engelli evladının bakımını üstlendiği için yoksulluğa mahkûm edilmemelidir. Hiçbir engelli birey, ailesinin ekonomik imkânsızlıkları nedeniyle temel haklarından mahrum kalmamalıdır.

ÜTED olarak engelli bireylerin ve ailelerinin sesi olmaya, hak temelli ve adil sosyal politikalar için mücadele etmeye devam edeceğiz.

Yahya SAĞLAM
ÜTED Başkanı
Ümraniye Tüm Engelliler Derneği

İşimiz İyilik, Gücümüz Dayanışma!

Haber : ÜTED Yahya Sağlam