Son dönemde yaşanan hava sahası kapanmaları, savaş ve güvenlik riskleri, NOTAM kaynaklı kısıtlamalar, meteorolojik olağanüstü durumlar ve sistemsel operasyon aksaklıkları göstermiştir ki; kriz dönemlerinde havayollarından gelen bilgi akışı standart ve bağlayıcı bir yapıya sahip değildir.

Seyahat acentaları, 1618 sayılı Kanun çerçevesinde müşteriye karşı sorumluluk taşımakta; ancak kriz anlarında iptal, iade, yeniden rezervasyon ve operasyon değişikliklerine ilişkin resmi ve eş zamanlı bilgiye doğrudan erişememektedir.

 

○ Yolcu mağduriyetine,

○ Acentaların hukuki risk üstlenmesine,

○ Operasyonel kaosa,

○ Bilgi kirliliğine

neden olmaktadır.

 

Mevcut sistemde havayollarının kriz dönemlerinde hem yolcuya hem de seyahat acentalarına yönelik zorunlu, standardize edilmiş ve güncellenebilir bir dijital duyuru yükümlülüğü açık biçimde tanımlanmamıştır.

 

Bu boşluğun, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yapılacak bir düzenleme ile giderilmesi sektör adına önem arz etmektedir.

 

Türkiye kalkışlı veya varışlı uçuş icra eden tüm hava taşıma işletmeleri için kriz ve olağanüstü hallerde hem yolcuya hem de seyahat acentasına eş zamanlı bilgilendirme zorunluluğu getiren bağlayıcı bir mevzuat düzenlemesinin yapılmasıdır.

 

○ Havayollarının resmi internet sitelerinde sabit bir “Operasyonel Duyurular” bölümü bulundurması,

○ Kriz anında ayrıca “Aktif Kriz Bilgilendirme Sayfası” açılması,

○ Etkilenen uçuşların, iptal ve değişiklik koşullarının açık tablo halinde yayınlanması,

○ İade ve yeniden rezervasyon şartlarının netleştirilmesi,

○ Seyahat acentalarına eş zamanlı yazılı ve kayıt altına alınabilir bildirim yapılması,

○ UTC zaman damgası ve saatlik güncelleme zorunluluğu getirilmesi,

○ İhlal halinde idari yaptırım uygulanması

hususlarının mevzuatla tanımlanması uygun olacaktır.

Aşağıda örnek bir yönetmelik maddesi taslağı yer almaktadır.

 

MADDE X – Operasyonel ve Kriz Dönemi Bilgilendirme Yükümlülüğü

(1) Türkiye kalkışlı veya varışlı uçuş icra eden tüm hava taşıma işletmeleri, kriz ve olağanüstü hallerde yolcu ve seyahat acentalarına yönelik eş zamanlı bilgilendirme yapmakla yükümlüdür.

(2) Kriz hali; hava sahası kapanması, savaş ve güvenlik riski, doğal afet, grev, NOTAM kaynaklı kısıtlama, sistemsel arıza veya toplu uçuş iptali durumlarını kapsar.

(3) Hava taşıma işletmeleri resmi internet sitelerinde sürekli erişilebilir bir “Operasyonel Duyurular” bölümü oluşturur. Kriz halinde ayrıca “Aktif Kriz Bilgilendirme Sayfası” açılır.

(4) Bu sayfada; etkilenen uçuşlar, iptal ve değişiklik koşulları, iade ve yeniden rezervasyon hakları, acentelere uygulanacak ticari esaslar ve son güncelleme zamanı (UTC) açıkça belirtilir.

(5) Biletin bir seyahat acentesi aracılığıyla düzenlenmiş olması halinde, kriz kapsamındaki değişiklikler ilgili acenteye yazılı ve kayıt altına alınabilir yöntemle eş zamanlı bildirilir.

(6) Kriz duyuruları en geç saat başı güncellenir.

(7) Bu madde hükümlerine aykırı hareket eden hava taşıma işletmeleri hakkında SHGM tarafından idari yaptırım uygulanır.

 

Bu düzenleme yalnızca seyahat acentalarının değil, doğrudan vatandaşın korunmasına hizmet edecektir.

Kriz dönemlerinde bilgiye erişim bir tercihe bırakılamaz.

Sektörün sahadaki deneyimi bu ihtiyacı açıkça göstermektedir.

Saygılarımla