Tarihi Ana Tanıklık Ettiler

Tarihi Ana Tanıklık Ettiler

“Üç Savaş Bir Doktor” Belgeseli Gala Gösterimi Yapıldı

Çanakkale On sekiz Mart Üniversitesi Troya Kültür Merkezi tarihi anlardan birine ev sahipliği yaptı. Troya Kültür Merkezi, Yönetmenliğini gazeteci  Vedat  Yenerer  ve  Yapımcılığını Murat Dereli’nin yaptığı  Üç Savaş Bir Doktor (Charles Ryan) isimli belgeselin Türkiye’deki ilk gösterimine ev sahipliği yaptı. 

Eş zamanlı olarak belgesel Avustralya’da Melbourne’de de ilk gösterimi yapılan belgesel  19. yüzyıldan 20. yüzyıla uzanan dramatik bir hayatın izlerini sürüyor. Belgesel, Avustralya’dan gelip Osmanlı topraklarında savaşan, madalyalarla onurlandırılan ve yıllar sonra aynı topraklarda Anzak Ordusu’nda görev alan Doktor  Charles Ryan’ın sıra dışı öyküsü izleyiciyle buluşturuyor. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Sağlık ve Bilimsel Araştırma Vakfı (ESBAV)ve Sağlık Balanlığı Çanakkale İl Sağlık Müdürlüğü  katkıları ile Türkiye’deki ilk gösterimi yapılan belgesel büyük merak uyandırdı.

İlk gösterim galasına ÇOMÜ Rektörü Profesör  Doktor Ramazan  Cüneyt Erenoğlu,  ÇOMÜ Tıp Fakültesi Dekanı Profesör  Doktor  Sema Usta,  ÇOMÜ Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Sağlık ve Bilimsel Araştırma Vakfı (ESBAV) Başkanı  Bünyamin Nami Tonka, Belgesel Yönetmeni Vedat Yenerer, Yapımcı Murat Dereli, Yapım Koordinatörü Deniz Kaim,Prodüksiyon Amiri  İkra Burcu Kılıç, Görüntü Yönetmeni Akın Depecik, Sanat Yönetmeni  Zoryana Sira, Genç Charles Ryan canlandıran Mehmet Mert Çevik, Yaşlı Charles Ryan canlandıran Hakan Kumuk, Osman Paşa’yı canlandıran Selçuk Eken, ESBAV yönetim kurulu üyeleri , ÇOMÜ tıp Fakültesi öğrencileri ile çok sayıda davetli katıldı.

“Tıp Doktorları Tarih Sahnesinde Hep Önemli Yer Almışlardır”

Belgesel gösterimi öncesinde konuşma yapan ÇOMÜ Tıp Fakültesi Dekanı Profesör Doktor Sema Usta bu çok önemli belgeselde doktorların savaş alanlarında nasıl bir gayret ile görevlerini yapmaya çalıştıklarını görüleceğini ifade ederek “Burada hem tarihimizde hem de mesleğimize ışık tutan çok özel bir belgesel yapımı gösterimi için bir araya gelmiş bulunuyoruz. Tıp fakültesi olarak böyle değerli bir belgeselin gösterimini rektörlüğümüzün öncülüğünde ev sahipliği yapmaktan son derece mutlu olduğumuzu belirtmek isterim. Bilim insanları insanlık tarihine önemli imzalar atan insanlardır. Tıp doktorları tarih sahnesinde hep önemli yer almışlardır. Bugün belgeselini izleyeceğimiz Doktor Avustralya'da bir doktordur. 1870’ ler de tıp fakültesinden mezun olduktan sonra Londra Osmanlı Devleti'nin askeri doktor aradığına dair bir ilan görür. Oraya başvurur ve Osmanlı Devleti'nin ordusunda askeri cerrah olarak katılır. 1876’ lar da Osmanlı Sırp Savaşı'nda görev alır. 1877 – 78’ de Osmanlı - Rus savaşlarına katılıp Plevne ve Kafkas cephelerinde askeri doktor olarak görev yapar. Yaralanmış Askerlere  büyük yararlara dokunur. Birçok askerin hayatını kurtarır. Ve bu arada çok iyi Türkçe öğrenir. Türklere de hayran olur. Buradaki başarılarından dolayı Osmanlı Devleti safları tarafından Osmaniye ve Mecidiye nişanlarıyla edilir. Doktor ülkesine döndükten yıllar sonra 1914’ te Ansa Kuvvetleri'ne katılarak Gelibolu'ya gelir ve Çanakkale Savaşları'nda kadere girmesi olarak bu kez Osmanlıların karşısında görev yapar. Ancak bu savaş sırasında da Türk askerlerine karşı Yunanistan'ıyla Türkçe'yi güzel konuşmasıyla yine gönüller kazanır. Türkiye Avustralya ilişkilerinin tarihinde Türk ve Anzak ordularını karşı karşıya getiren Çanakkale Savaşları'na yönelik oldukça fazla. Iki ülke arasında dünyada eşi bulunmayan bir şekilde şiddetli bir savaş sırasında başlayan karşılıklı saygı ve dostluk duyguları pekişerek günümüze kadar gelmiştir. 1923’te Mustafa Kemal Atatürk'e bir mektup yazarak ondan imzalı bir fotoğraf talep etmiştir. Mustafa Kemal Atatürk de bu dostluğun bir ifadesi olarak bu savaş sırasında hayatlarını kaybeden, Avustralyalı ve Yeni Zelandalı askerlerin annelerine 1934’ te bir kez daha seslenerek “Uzak diyarlardan evlatlarını gönderen analar. Göz yaşlarınızı dindiriniz. Evlatlarınız bizim bağrımızdadır” diyerek o çok anlamlı dizeleri yazar.  1915 günümüze dek Avustralyalıların Türklerin gönlünde özel bir yeri olduğu malum. Bunun temelinde Şiddetli muharebeye giren Mehmetçik ile Avustralyalı askerler arasında gelişen karşılıklı derin saygı bulunmaktadır. En önemli olan ise her iki tarafta da görev yaparak ayrı bir misyon yüklenmiş tarihi karakter olmuş bir doktordur. Çanakkale Savaşı sadece bir savaş değil, bir duruştur. Bu topraklarda yaşananlar doktorluğun, savaşın gölgesinde bile nasıl bir umut ışığı olabileceğini gözler önüne sermiştir. Bugün Bu salonu dolduran genç kız öğrencilerimize meslektaşlarımıza, tüm değerli konuklarımıza bu film belki bir ders, belki bir ilham kaynağı olacaktır. Bu film yalnızca bir insanın hayatını değil, fedakarlığın, cesaretin ve insanlık onurunun ne denli güçlü olabileceğini bizlere hatırlatan bir hikayeyi anlatıyor. Doktor üç büyük savaşta görev yapmış bir hekim olarak sadece tıbbi bilgisiyle değil vicdani ve tarihe iz bırakmıştır. Bizler tıp fakültesi olarak öğrencilerimizin sadece bilgi değil aynı zamanda etik değerler insan sevgisi ve tarih bilincine kazandırmaya çalışıyoruz. İşte bu film tüm bu değerleri somutlaşmış. Bu anlamlı yapımda emeği geçen herkese özellikle böyle bir özel kelimeyi bizlerle buluşturan, yapıp ekibine ekibine ve destek veren tüm kurumlara teşekkür izlemeye değer bir deneyim yaşayacağımızı biliyor ve umuyorum.

“Bu Belgesel İle 110. Yıla Özel Kalıcı Bir Eser Bırakıldı”

Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Eğitim, Sağlık, Bilimsel Araştırma, Vakıf Başkanı (ESPA) Bünyamin  Nami Tonka yaptığı konuşmada şunları söyledi.  “Sadece bu günün neden çok önemli olduğuyla ilgili birkaç söz söylemek istiyorum. Çanakkale Savaşı'nın 50. yılını Çanakkale'deki törenlerini içimizde gören kaç kişi var. Çanakkale Savaşı'nın 50. Yılı  1965 yılına denk geliyor. Ne yazık ki o törenleri gören çok az sayıda arkadaşımız var. Biz ellinci yılda Yaklaşık yüz kadar Çanakkale kahramanı gazimiz vardı. O zamanki kamu kuruluşlarının araçları üzerinde kanlılığının üstünde Cumhuriyet Meydanı'ndan geçit yaptı. Anzak dediğimiz Avustralya ve Yeni Zelanda’lı  askerlerine de 2.000 kadar geldiler. Onlar Anzak Koyu'nda tören yaptılar. Şehitler abidesini ziyaret ettiler. O dönemde baktık bu adamlar ne yapıyorlar diye. Ben Çanakkale'de savaşmış Anzaklardan en az iki binli çıplak gözle gördüm. Ellinci yılda çıktık, bunlar ne yapıyor diye baktık. Sadece baktık. Dokuz yıl  bir şey yapmadık. Çanakkale kara ve deniz savaşın 75. Yılında, o dönemlerde ben de görevliydim. Rahmetli Turgut Özal ve bir an baş başa kaldık ve ondan bir istek olarak da dedim ki “ya bizim yarımadada hiç şehitliğimiz yok. Bir şehitlik yapalım”. Dedi ki “Biraz sonra Kültür Bakanı Namık Kemal Zeybek gelecek. Bana söyleyeceklerini ona söyle” Bakan geç geldi. Oturacak yer buldular. Anlattım kendisine. Dedi ki “Törenlerden sonra kalıyorum. Oraya gel görüşelim.”  Saat 11.00 gibi programımız bitti. Ve otele gittik. İki saat Çanakkale'de ne yapılması gerekiyor? Anlattık. Notlar aldık. Ve biz ilk şehitliğimizi yapmaya başladık. Şehitliklerimizin yapıldığı ve ilk ziyarete açıldığı gün de 12  Aralık bin dokuz yüz doksan iki Cumartesi günüdür. Bunu kasıtlı söylüyorum ki bizim Çanakkale Savaşları'nın üzerinden yetmiş yedi yıl geçtikten sonra yaptık. Sonra savaşın yüzüncü yılı geldi. Dönemin valisiyle de bir vesileyle görüştük. Anlattım durumu. O zaman bir biz toplantı yapalım. Ve o arkadaşlarımız geldi. Toplantılar yaptık. Fakat o vali başka yere tayin oldu. Vali Tayin olunca yapılması gerekenleri  80 madde yazmıştım. Bunda bir 79’unu yapamadık. Bir tanesini yaptık. O da yolların asfaltlanmasıydı onu yapabildik. Yani bizim için Çanakkale adına, şehitler adına 100. Yıl bir fiyasko oluyor. Savaşın 110. yılına geldik. Acaba biz ne yapacağız diye merak ediyorduk. Ve bu arada bu belgeselin yapımcısı Murat Dereli' nin akrabası olan Avukat Emine Hanım “Hocam böyle bir belgesel yaptık. Bunu da, Ankara'da İstanbul'da mı? İzmir'de mi veya başka bir yerde gösterimini yaparız ama ben Çanakkale Olmasını gönüllü olarak isterim dedik.

Ben rektörümüz Cüneyt Hoca ile konuştum.” Hocam dedim böyle bir durum var. Bunu biz üstlenelim dedim. Ya biz yapalım. Bunu biz yaparsak iyi olur” dedik. Rektör hocam benden daha fazla heyecanlandı. “Bu bize yakışır” dedi. Başka hiçbir yere gitmesinler, Çanakkale bu belgeselin gösterimini yapalım “ dedi. Ve ben de arkadaşlara söyledim. Vedat Bey'e söyledim. Ve şimdi biz buradayız. Bunlar aralarda gereken şu.  Savaşın 110. yılında Çanakkale'de yine törenler yaptık. Ama orijinal bir şey yapılmamıştır. İşte orijinal bir şey biraz sonra seyredeceğimiz belgesel arkadaşlar. Belgeseli izlemek için burada olan arkadaşlarımız on sene sonra, yirmi sene sonra, elli sene sonra daha uzun ömürlü olanlar belki altmış sene sonra, belki yetmiş sene sonra da belki yirmi ikinci asrın ilk gün yıllarında da “ ya biz savaşın 110. yılında şöyle bir faaliyete şahit oldum.” diyecekler.  Onlar da ben o size geçmişi anlattıysam, onlar da gelecek nesillere buradaki faaliyeti anlatacaklar. Ben her şeyden önce  bize bu imkanı sağlayan rektörümüz Profesör Doktor Ramazan Cüneyt Erenoğlu’ na Çanakkale'ye değer kattığı için Çanakkale'de yaşayan bir fert olarak teşekkür ediyorum”

“Savaşlarda  Hekim Olarak Görev Almak Bir Onur Mücadelesidir”

Çanakkale İl Sağlık Müdürü Operatör Operatör Doktor Gökhan Baştürk’ te konuşmasında  Doktorluk mesleğinin önemi ve zorluklarına değinerek şunları söyledi.  “Bugün burada geçmişi ışığından gelen bir ekibin, tarihe, kahramanlıklarıyla nam salmış bir meslektaşımın, değerli doktor hayatını görebilmek ve kendi şanlı tarihimiz adına kıymetli dersler çıkarmış, çıkarmak için burada toplanmış bulunmaktayız. Öncelikle etkin olmak, sadece savaşta değil, her an her yerde, insan hayatında emanet alabilmek, uğruna gece gündüz demeden, mesai mekruh gözükmez sizin sahaya geri planda bırakarak bir yaşam mücadelesi vermektir. Tabii savaşlar esnasında durum çok daha vahim. Büyük ayıplar, inmeyen acılar yaşandığında, hekimlik mesleğe daha büyük bir mücadele yaşanmaktadır. Ve o anda insan hayatına verilen kıymet, tüm etik değerlerimizin insani ihtiyaçlarımızın da üzerindedir.  Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk de “Beni Türk Hekimlerine Emanet Edin”,  “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” demiş ve biz Türk hekim bu sözleri  şiar edinmişizdir.  Takvimler 1919’ u gösterdiğinde İstanbul  işgal altında tıp öğrencileri  eğitimlerine işgal günlerinde devam etmeye çalışmaktadır. 14 Mart 1919 ‘da tıp öğrencileri önderliğinde üniversitenin kuruluş yıl dönümünü kutlayacaklarını söyleyerek toplanırlar. Ve ardından işgale karşı tarihi fakülte binasının direkleri arasında Türk bayrağını asarlar. İşgal güçleri tıp öğrencileri durduramaz. Kararlılıkları ve vatanseverlikleri sayesinde işgal günlerini İstanbul semalarında bir Türk bayrağı umut ışığı gibi parlar. 3 Kasım 1914’te Çanakkale Cephesi'nin açılması ve tarihi belki de bir daha yazamayacağı destansı zaferlerle dolu vatan mücadelesi başlar. Tıp öğrencilerimiz silah altına alınarak cephaneye gider. Tıbbiyeliler en ön safta yer alırlar. Çanakkale'de şehit düşerler  Ve o yıl tüm tıbbiyeliler şehit olduğu için o yıl mezun verilemez. Şanlı tarihimizde yerlerini alırlar. Osmanlı İmparatorluğu'na askeri eğitim olarak başlayan Doktor Charles Ryan aynı zamanda bir asker olarak Osmanlı Devleti'nde göreve başlamıştır. Osmanlı – Rus  savaşının gerçekliğine tanık olan, burada sadece düşmanla değil hastalıklara karşı da mücadele edildiğini anılarında belirtmiştir. Doktor Charles Ryan kısa bir sonra esir düşmüş, savaşın bitmesiyle ülkesine dönmüştür. Savaşta diğer tarafa geçmesine rağmen hekim olduğu gerçeğin yine ön planda tutmuş, savaşa değil, insanlığa hizmet etmiştir. İşte hekimlik mesleği icra ederken de kendi sağlığınızı, canınızı bile ortaya koyarak savaştığınız bir meslektir. Çanakkale Savaş olmak üzere tüm savaşlarımızda  hekim olarak görev almak bir onur mücadelesidir. Buradan şahadet mertebesine ermiş Hekimlerimiz ve tüm şehitlerimizi saygı ve şerefle anmaktan gurur duyuyorum. Ve yine bugün ilimiz Çanakkale başta olmak üzere doğudan batıya, ülkemizin her yerinde hatta dünyanın her yerinde tüm hekim arkadaşlarımın aynı grupta görev yapmakta olduğunu biliyorum. Bu duygu ve düşüncelerle dün olduğu gibi bugün de bir canı kurtarmayı bütün insanlar kurtarmaya eş değer sayan bir anlayışın sahipleri olarak afet, yangın, deprem, pandemi  demeden yedi yirmi dört esasıyla başta ilimiz Çanakkale olmak üzere ülkenin dört bin köşesinde vatandaşlarımız canını emanet bilerek hizmet veren büyük sağlık ordumuzun mensubu olmaktan guru duyuyorum.”

“Türk Askeri Dünyanın En İyi Askeri Olduğunu Kanıtlamıştır”

Belgesel Yönetmeni Vedat Yenerer’ de konuşmasında şunları söyledi.  “Dünya tarihi Türk askerini konuşmadan yazılamaz. Çünkü Türk askeri dünyanın en iyi askeri olduğunu Dünya tarihi boyunca kanıtlamıştır Burada eklemek istediğim benim buğday geçer de Türk askerinin aynı zamanda çok iyi bir barış yapıcı ve yaptığı barışı çok iyi koruma özelliğinin olması cerrah çağırsa aynı anlattığım bu kısa otobiyografisinde, ben Türk askerinin bu barış yapıcı Türk milletinin de barışın koruyucu özelliğini de vurgulamak isterim. Biraz sonra hep birlikte merhum üzerinden bir tarihin kesitini izleyeceğiz. Ya belgesel dendiği zaman tarihin sayfalarını gerçek yazmak demek hiçbir tahribat yapmamak demek, subjektif öğlen kullanmamak demektir. Dolayısıyla biz bu gerçekliği de ortaya koyduk bu belgesel ile zaten. Hepinize iyi seyirler dilemeden önce Bu toprakları bize vatan yapan, bu topraklarda can vererek bize bir devlet bırakan Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşlarının bir kez daha saygıyla ve sevgiyle anıyorum.”

“Belgeselin Türkiye’de ki  İlk Gösterim Çanakkale’de Yapılıyor”

Çanakkale'ye on sekiz Mart Üniversitesi Rektörü Profesör Doktor Sayın Cüneyt Erenoğlu' da konuşmasında belgesel yapım ekibine teşekkür ederek şunları söyledi. “Yaklaşık bir buçuk ay önce bu teklif geldiğinde değerli ESBAV başkanımız Bünyamin  Nami Tonka hocamızla memnuniyetle kabul ettik. Bu noktada özellikle 24 Nisan gününe denk gelmesine anlamlı. Bu belgesel şu anda Dünyan öbür ucunda da eş zamanlı olarak gösterime giriyor. Belgeselin ülkemizdeki ilk gösterimini , Çanakkale'de şu anda birazdan izleyeceğiz. Ben gerçekten çok mutluyum, çok onurluyum. Özellikle bir doktorum, Avustralyalı bir doktorun, Doktor Charles Ryan’ın  hayat öyküsünü yaşadığı Osmanlı askerleri ile girdiği savaşları, Çanakkale cephesinde eskiden görev yaptığı ormanlı askerleri ile karşı karşıya gelmesini ve yaşadığı duyguları izleyeceğiz. Bu belgesel ile Doktor Charles Ryan’ın hayatının kesitlerini izleyeceğiz.  Bu belgeseli bugün bizlerin izlememizi  sağlayan herkese teşekkür ediyorum.”

Konuşmaların ardından “Üç Savaş Bir Doktor” belgeseli’nin gösterimi gerçekleştirildi. Belgesel’de  Dr. Charles Ryan’ın otobiyografi tarzındaki hikayesi ekrana taşındı. Belgesel,  tarihsel gerçekliğe bağlı kalınarak oluşturulan arşiv görüntüleri, akademisyen ve tarihçi röportajları, tarihi 3D görseller, canlandırmalar ve en önemlisi Dr. Charles Ryan’ın torununun birebir anlatımlarıyla zenginleştiği izlendi. Osmanlı Dönemi’nde hem Plevne’de hem de Kafkas Cephesi’nde Osmanlı Devleti adına askeri doktor olarak görev yapan ve daha sonra Çanakkale Savaşları’nda da İtilaf Devletleri safında görev yapan bir Anzak askeri doktorun, tarih içindeki serüvenini ilgi ve merak ile izlendi. Belgesel gösteriminin ardından  ÇOMÜ Rektörü Profesör  Doktor Ramazan  Cüneyt Erenoğlu,  Yapım Ekibine ve belgeselin gösterimi için katkı sağlayan kuruluşların müdür ve yöneticilerine günün anısına plaket verdi. Belgeselin yönetmeni Vedat  Yenerer ‘ de  Rektör Erenoğlu’ günün anısına plaket verdi.

 Haber: Vedat YENERER

Haber : Gazeteci Vedat YENERER