Son günlerde Orta Doğu hava sahasında yaşanan gelişmeler nedeniyle uçuş iptalleri art arda gelmektedir. İran, Irak, Lübnan, Ürdün, Körfez ülkeleri ve Suudi Arabistan hatlarında ciddi operasyonel aksamalar yaşanmaktadır.

 

Havayolları kendi yolcu hakları çerçevesinde açıklamalar yapmaktadır. Ancak paket tur tarafında sahada ciddi bir soru işareti oluşmuştur.

 

Bakanlık ve TÜRSAB tarafından sahaya yönelik açık, bütüncül ve uygulamaya dönük bir çerçeve henüz ortaya konulmadığı için; meslek pratiğinde oluşan boşluğun daha fazla büyümemesi adına, Aydın Yaylacıklılar olarak konuyu hukuki ve operasyonel zeminde netleştirme ihtiyacı doğmuştur.

 

1618 sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu uyarınca paket tur sözleşmesi bir bütündür. Uçuş, konaklama, transfer ve rehberlik ayrı ayrı değil, tek bir hizmet olarak değerlendirilir.

Uçuşun iptal edilmesi halinde turun ifası imkansız hale geliyorsa bu durum mücbir sebep kapsamındadır.

Bu durumda yolcu ücretsiz fesih hakkına sahiptir. Yolcu kabul etmezse tam ücret iadesi yapılır. Alternatif tarih veya destinasyon teklif edilebilir ancak yolcunun onayı esastır.

“Havayolu iade yapmadı” gerekçesi paket tur tarafında geçerli bir savunma değildir. Acenta sözleşmenin tarafıdır ve yolcuya karşı sorumludur.

Bu konu tartışmaya açık değildir.

 

Resmi bir seyahat yasağı olmadığı sürece satış durdurma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak basiretli tacir ilkesi gereği risk analizi yapılmadan satışa devam edilmesi ciddi ticari ve hukuki risk doğurur.

Ben olsam yeni satışlarda yazılı risk bilgilendirmesi yaparım. Mücbir sebep maddesini sözleşmede açıkça güçlendiririm. Tedarikçilerle esnek iptal koşulları olmadan satış yapmam.

Aksi halde kriz anında finansal yük acentanın üzerinde kalır.

 

Paket tur satın alan yolcu için muhatap seyahat acentasıdır.

Devlet değil.

Havayolu değil.

Bu sorumluluk 1618 sayılı Kanun çerçevesinde nettir. Sözleşmenin tarafı olan acenta süreci yönetmek zorundadır.

 

Mevcut mevzuatta turizm kriz yönetimi başlıklı açık bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle sahadaki uygulama acentaların kendi risk yönetim kapasitesine kalmaktadır.

Görüşüm nettir.

1618 sayılı Kanuna kriz koordinasyonu maddesi eklenmelidir. Bakanlık bünyesinde turizm özelinde bir Acil Durum Koordinasyon Birimi kurulmalıdır. TÜRSAB’a kriz iletişim ve saha yönlendirme yetkisi açıkça tanımlanmalıdır.

Bu yapısal bir eksikliktir. Tartışılması gerekir.

 

Kriz dönemlerinde panik değil prosedür konuşulur.

Her tur için ayrı risk dosyası oluşturulmalıdır. Yolcuya yazılı bilgilendirme yapılmalıdır. Finansal yükü tek başına taşımayacak sözleşme yapıları kurulmalıdır. Sosyal medya üzerinden değil resmi yazışma üzerinden iletişim kurulmalıdır.

 

Bu dönem geçer.

Ancak yanlış yönetilen bir kriz acentayı kalıcı olarak zayıflatır.

 

“Uçuşlar iptal, peki turlar ne oldu?” sorusunun cevabı nettir.

Turlar hukuki zeminde değerlendirilir. Mücbir sebep varsa yolcu hakları uygulanır. Sorumlu sözleşme tarafı seyahat acentasıdır.

Belirsizlik değil mevzuat konuşur.

Sektörün susmaya değil çerçeve koymaya ihtiyacı vardır.

 

28 Şubat 2026